منابع و ماخذ مقاله
پرسش نامه، توسعه مدل پایان نامه ها و مقالات

شکل1-1: چارچوب مفهومی تحقیق

1-8- روش تحقیق:
برای پاسخ گویی به سوالات و آزمون فرضیات تحقیق سه مرحله اساسی مورد توجه قرار گرفت. مرحله نخست شامل آماده کردن پرسش نامه می باشد. مرحله دوم، کار میدانی است که در آن داده های مورد نیاز جمع آوری شد. داده های مورد نیاز از دو منبع شامل منابع داده اولیه و ثانویه تهیه شدند. مرحله سوم پس از کار میدانی است که در این مرحله داده های جمع آوری شده پردازش و همسانی داده ها بررسی شد و نهایتاً روش های تحلیل داده برای بررسی کیفیت زندگی در سطح محلات شهر نورآباد با استفاده از معرف های عینی و ذهنی بکار گرفته شد.
1-8-1- آماده شدن برای کار میدانی:
در این مرحله، نخست، نقشه پایه منطقه مورد مطالعه تهیه شد. سپس، داده های مورد نیاز و قلمروهای مورد نظر زندگی پس از مرور عمیق ادبیات مربوطه شناسایی شدند. شش قلمرو کیفیت زندگی و معرف های مختلف مربوط به هر قلمرو شناسایی و سپس، پرسش نامه خانوار تهیه گردید. پرسش نامه متشکل از سه بخش خصوصیات خانوار، کیفیت زندگی به عنوان یک کل و رضایت از قلمروها، و رضایت از معرف های مربوط به قلمروهای انتخاب شده ی زندگی می باشد.
پرسشنامه استفاده شده حاوی سوالاتی در مورد اطلاعات جمعیت شناختی، ابعاد عینی و ابعاد ذهنی کیفیت زندگی می باشد. سوالات بخش عینی مرتبط با شرایط عینی زندگی است، در حالیکه در سوالات بخش ذهنی سعی شده میزان رضایت ادراک شده از شرایط عینی زندگی ارزیابی شود.
سوالات مورد استفاده برای اخذ بعد ذهنی کیفیت زندگی، شامل 23 سوال بسته در طیف لیکرت 6 مقیاسی از کاملاً ناراضی=1 تا کاملاً راضی=6 می باشند. سوالات مورد استفاده برای بعد عینی متشکل از سوالات بسته است که به امتیاز بین 1 تا 6 تبدیل شده اند. پرسشنامه در بعد ذهنی با سوالی در مورد کیفیت کلی زندگی شروع می شود و به دنبال آن سوالاتی در مورد میزان رضایت از قلمروهای مختلف زندگی مطرح شده و در انتهای آن دوباره وضعیت کیفیت کلی زندگی سوال می شود. سوال آخر در زمینه کیفیت زندگی، به عنوان مبنایی برای تحلیل های بیشتر مورد استفاده قرار گرفته است.
پرسش نامه به گونه ای تهیه شده که پاسخگویان به آسانی بتوانند سوالات آن را درک کنند. برای این کار، قبل از پیمایش خانوار واقعی، پرسش نامه بر روی یک گروه آزمایشی از شهروندان تست شده است. بازخوردهای این گروه آزمایشی در بهبود پرسش نامه بر حسب وضوح بسیار مفید بود. ضمیمه شماره 1 پرسش نامه ایجاد شده برای این مطالعه را نشان می دهد. در آخرین گام این مرحله، روش نمونه گیری برای پیمایش خانوار طراحی شد. هدف اصلی از طراحی روش نمونه گیری جمع آوری داده های بود که نماینده و معرف ساکنین شهر نورآباد باشند.
1-8-2- کار میدانی:
این مطالعه تجربی عمدتاً مبتنی بر داده های اولیه است. برای جمع آوری اطلاعات اولیه پیمایش خانوار در سطح محلات شهر نورآباد انجام شده است. داده ها از طریق پرسش نامه در طی دوره زمانی 10 روزه از 10 خرداد 1389 تا 20 خرداد 1389 جمع آوری شده است. جامعه آماری شامل تمام خانوارهای ساکن در شهر نورآباد بود که با توجه به جمعیت این شهر، 300 خانوار به عنوان نمونه انتخاب شدند. تعداد نمونه ها با استفاده از فرمول کوکران و با توجه به محدودیت های زمانی و مالی پژوهش تعیین شد. برای جمع آوری اطلاعات، در هر محله به صورت تصادفی ساده، اطلاعات مورد نیاز از سرپرست خانوار و یا یکی از اعضای بالای 16 سال خانوار توسط پرسشنامه جمع آوری شد. با توجه به جمع آوری اطلاعات از حدود 25 خانوار در هر محله، تعداد خانوارهای مورد مطالعه 307 خانوار می باشد.
داده های ثانویه از قبیل سرانه کاربریهای آموزشی، بهداشتی، ورزشی، حمل و نقل و فضای سبز از شهرداری شهر نورآباد تهیه گردید. جمعیت هر محله نیز از سازمان آمار تهیه شد.
1-8-3: تحلیل داده ها:
در این مرحله، داده های جمع آوری شده وارد کامپیوتر شده و به فرمت مورد نظر تبدیل شدند. سپس داده ها پردازش شده و با استفاده از تکنیک های تحلیل آماری و تحلیل مکانی در نرم افزارهای SPSS و Arc GIS مورد تحلیل و بررسی قرار گرفتند.
1-8-3-1: کیفیت ذهنی زندگی و رضایت از قلمروها:
برای سنجش کیفیت ذهنی زندگی و رضایت شهروندان از قلمروهای شش گانه زندگی در سطح شهر و محلات شهر نورآباد آمار توصیفی مورد استفاده قرار گرفت. کیفیت ذهنی زندگی بر حسب کیفیت زندگی منطقی و کیفیت زندگی شهودی در سال 1389 و کیفیت زندگی شهودی در سال 1387 ارزیابی شد. پاسخ افراد با استفاده از طیف لیکرت شش مقیاسی که از 1 برای کاملاً ناراضی تا 6 برای کاملاً راضی دارای تغییر می باشد، سنجیده شده است. آمار توصیفی از قبیل درصد تجمعی پاسخگویان برای مقایسه کیفیت زندگی منطقی و شهودی در سال 1389 محاسبه شده است.
علاوه بر این، آمار توصیفی برای سنجش کیفیت زندگی و میزان رضایت از قلمروهای زندگی در سطح محلات شهر نورآباد نیز بکار رفته است. امتیاز میانگین کیفیت زندگی پاسخگویان در هر محله محاسبه شد. همچنین محلات براساس امتیاز میانگین کیفیت زندگی و بر مبنای امتیاز میانگین رضایت از هر قلمرو رتبه بندی شده اند. سیستم اطلاعات جغرافیایی برای نمایش توزیع مکانی کیفیت زندگی در شهر نورآباد بکار گرفته شده است.
1-8-3-2: مدل علی کیفیت ذهنی زندگی در شهر نورآباد
برای ارزیابی اولیه رابطه بین رضایت از قلمروها ماتریس همبستگی محاسبه شده است. رگرسیون چندگانه برای شناسایی سهم هر قلمرو بر کیفیت ذهنی زندگی و برای توسعه مد
ل علی که تعامل بین قلمروها و معرف ها را نشان می دهد، محاسبه شده است. تحلیل رگرسیون بین رضایت از قلمروها و کیفیت ذهنی زندگی و بین رضایت از قلمروها و معرف های مربوط به هر قلمرو اجرا شده است. ضرایب رگرسیون سهم نسبی هر قلمرو و معرف ها را بر کیفیت زندگی نشان می دهند.
1-8-3-3: ابعاد ذهنی کیفیت زندگی:
تحلیل عاملی برای شناسایی ابعاد کیفیت ذهنی زندگی در شهر نورآباد با استفاده از 23 معرف ذهنی انجام گرفت. تحلیل عاملی تکنیکی آماری است که معمولاً برای استخراج زیرمجموعه های غیر همبسته ی معرف هایی که واریانس مشاهده شده در مجموعه داده های اولیه را تبیین می کنند، مورد استفاده قرار می گیرد. قبل از بکار گیری تحلیل عاملی، تناسب داده ها براساس آزمون های کیسر-می یر- الکین(KMO) و بارتلت بررسی شد. لازمه بکارگیری تحلیل عاملی این است که ارزش KMO بزرگتر از 0.5 و ارزش آزمون بارتلت کمتر از 0.1 باشد. برای تعیین تعداد فاکتورهای استخراج شده معیار مقدار ویژه (مقدار ویژه بزرگتر از یک) بکار رفته است.
در این مطالعه، برای اطمینان از اینکه معرف ها به طور حداکثری تنها با یک فاکتور همبستگی دارند و همچنین برای آسان شدن تفسیر فاکتورها از روش چرخش واریماکس متعامد استفاده شده است. برای اطمینان از اینکه امتیازات فاکتورها ناهمبسته هستند، روش Anderson-Rubine در شناسایی امتیاز فاکتورها استفاده شد. پایایی درونی معرف ها با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ بررسی شده است. میزان پایایی زمانی قابل قبول است که آلفای کرونباخ بزرگتر از 0.7 باشد.
1-8-3-4: ابعاد عینی کیفیت زندگی:
تحلیل عاملی برای شناسایی ابعاد کیفیت عینی زندگی در شهر نورآباد بکار رفته است. قبل از تحلیل، آماده سازی داده ها برای 23 معرف عینی انتخاب شده، انجام گرفت. متغیرها شامل خصوصیات فردی و متغیرهای مکانی می باشند. برخی از خصوصیات فردی انتخاب شده همچون وضعیت شغلی، میزان تحصیلات و وضعیت مالکیت مسکن متغیرهای طبقه ای می باشند. این معرف ها براساس سهم آنها در کیفیت زندگی به امتیازات 1-6 تبدیل شده اند. این روش تبدیل داده ها از زبردست(2009) اتخاذ شده است. برای مثال، متغیر وضعیت شغلی دارای دو کلاس است که شامل شاغل و بیکار می باشد. طبقات به امتیاز حداقل (1) و امتیاز حداکثر (6) تبدیل شده اند. فرض این است که افراد شاغل کیفیت زندگی نسبتاً بهتری نسبت به افراد بیکار دارند. بقیه ویژگیهای خانوار از قبیل بعد خانوار، تعداد اتاق ها در واحد مسکونی پیوسته هستند و هیچ گونه تبدیلی برای این متغیرها انجام نشده است.
تراکم جمعیت با تقسیم جمعیت محله بر مساحت محله محاسبه شده است. تراکم مسکونی نیز با تقسیم مساحت ساخته شده بر مساحت محله محاسبه شده است. نهایتاً تحلیل عاملی که برای بعد ذهنی کیفیت زندگی انجام گرفته بود، برای شناسایی ابعاد کیفیت عینی زندگی نیز اجرا گردید.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منابع و ماخذ تحقیقپوشش گیاهی، اقلیم محلی، ایفای نقش

1-8-3-5: شاخص ترکیبی کیفیت عینی زندگی:
شاخص ترکیبی کیفیت عینی زندگی براساس روش ارائه شده بوسیله Li and Weng(2007) ایجاد شده است. شاخص ترکیبی کیفیت زندگی با استفاده از امتیاز ابعاد عینی کیفیت زندگی که بوسیله تحلیل عاملی تخمین زده شده اند، ایجاد شد. امتیاز کلی هر پاسخگو از طریق وزن دهی امتیاز هر فاکتور با واریانس مربوطه بدست آمد. ازاینرو فاکتورها به عنوان شاخص های ترکیبی مد نظر قرار گرفته و درصد واریانسی که فاکتور تبیین می کند به عنوان وزن بکار رفته است. بنابراین، در این مطالعه، شاخص کیفیت عینی زندگی برای شهر نورآباد از طریق وزن دهی ابعاد با واریانس فاکتورهای مربوطه ایجاد شد.
تکنیک استانداردسازی مینیمم-ماکزیمم برای تبدیل امتیاز کیفیت عینی زندگی به امتیاز 1 تا 6 بکار رفت.

امتیاز 1 نشان دهنده ی پایین ترین کیفیت عینی زندگی و امتیاز 6 نشان دهنده ی بالاترین کیفیت عینی زندگی است. امتیاز استاندارد شده با استفاده از ارزش میانگین برای هر محله ایجاد شده است. نهایتاً سیستم اطلاعات جغرافیایی برای نمایش توزیع مکانی کیفیت عینی زندگی در سطح محلات شهر نورآباد بکار رفت.
1-8-3-6: مقایسه بین ابعاد عینی و ذهنی کیفیت زندگی:
از ضریب همبستگی برای بررسی رابطه بین کیفیت ذهنی زندگی و شاخص ترکیبی کیفیت عینی زندگی بدست آمده برای هر خانوار، استفاده شده است. مقایسه بین کیفیت زندگی ذهنی و عینی در سطح شهر و در سطح محلات براساس مفهوم تئوریکی توصیف بوسیله Noll(2003) بررسی شده است. ابتدا، امتیازات کیفیت زندگی ادارک شده ی بوسیله افراد، برای استخراج امتیاز میانگین کیفیت ذهنی زندگی در هر ناحیه ترکیب شده است. سپس، امتیاز میانگین کیفیت عینی زندگی با استفاده از تحلیل عاملی برای هر محله ایجاد شده است. نهایتاً، ماتریس دو طرفه برای ارزیابی کیفیت کلی زندگی بر حسب کیفیت عینی و ذهنی زندگی برای هر محله ایجاد شده است. وضعیت کیفیت زندگی در هر محله به عنوان یکی از حالات چهارگانه محرومیت، بهزیستی، ناهماهنگی یا انطباق براساس امتیاز میانگین تعیین شده است. امتیاز 3.5 برای تمایز بین کیفیت زندگی خوب و بد در بعد عینی بکار گرفته شده است. اگر کیفیت عینی و ذهنی زندگی خوب باشند، حالت بهزیستی وجود دارد؛ درحالیکه که اگر هر دو بد باشند، محرومیت وجود دارد. اگر عینی خوب، اما ذهنی بد باشد، ناهماهنگی وجود دارد؛ درحالیکه اگر عینی بد، اما ذهنی خوب باشد، حالت انطباق وجود دارد. سیستم اطلاعات جغرافیایی نیز برای نمایش حالات چهارگانه ی کیفیت زندگی در سطح محلات شهر نورآباد مورد استفاده قرار گرفته است.
1-9- پیش
ینه تحقیق:
موضوع کیفیت زندگی، کیفیت مکان و بهزیستی انسانی سابقه مطالعاتی چندانی در ایران ندارد. اما بحث عدالت اجتماعی از موضوعات مرتبط با کیفیت زندگی است که در ایران مورد توجه و مطالعه قرار گرفته است.
به طور کلی بحث عدالت اجتماعی به صورت مستقیم و غیرمستقیم در مقالات ارائه شده به سمینارها، کنگره های جغرافیایی ایران، مجلات ادواری جغرافیا و سایر مجموعه مقالاتی که به مناسبتهای مختلف انتشار یافته اند دیده می شود؛ که از نظر محتوایی به شش بخش زیر قابل تقسیم است(حاتمی نژاد،1380):
1- طرح بنیادهای فلسفی عدالت اجتماعی: علیرغم اهمیت بسیار زیاد مبانی فلسفی عدالت اجتماعی، متاسفانه مقالات و کتبی که با بنیانهای فلسفی به مساله عدالت اجتماعی پرداخته باشند، اندک و انگشت شمارند. با وجود این آثار حسین شکویی(1365)، (1371)، (1375) قابل ذکرند. توجه به عدالت اجتماعی در مباحثی پیرامون نابرابری های منطقه ای و ناحیه ای در ایران، بررسی چگونگی توزیع فضایی خدمات آموزشی، درمانی و … در سطح ملی، مهاجرت ها، فقر، تأمین مسکن ارزان قیمت برای اقشار آسیب پذیر، حاشیه نشینی و نظایر آنها ریشه در مبانی فلسفی عدالت اجتماعی دارد. چنانکه بسیاری از نویسندگان مورد بحث عدالت سرزمینی(فضایی)، عدالت توزیعی، الگوی توزیع درآمد ملی و… رویکردی آگاهانه داشته اند.
2- نابرابری و بی عدالتی در جهان: بخشی از مقالات جغرافیایی ایران در دوره معاصر مربوط به وضعیت بی عدالتی در جهان و در سطح کشورهای جهان سوم می گردد. مقالات خارجی ترجمه شده نیز جزو متون جغرافیایی ایران ملحوظ شده است. از آن میان آثار ژاکلین بوژوگارنیه جغرافیدان فقید فرانسوی(1368)، صلاح الدین محلاتی(1372)، حسین آسایش(1367)، (1377)، کرامت الله زیاری(1367) و علی اصغر نظریان(1377) قابل ذکر می باشد.
3- بی عدالتی در سطح منطقه ای، ناحیه ای و محلی: بحث عدالت سرزمینی و عدالت توزیعی در سطح مناطق، نواحی و نقاط جغرافیایی ایران، محتوای مقالات بسیار زیادی را به خود اختصاص می دهد. از آن میان آثار نویسندگان زیر قابل ذکرند: رضویان(1375)، محمد حمصی(1360)، محمدتقی رهنمایی(1368)، حسن حسینی ابری(1369)، ایران غازی(1370)، اصغر ضرابی(1371) ، مجید مساواتی(1371) و کرامت الله زیاری(1376).
4- بی عدالتی در روستاها: وجود نابرابری و بی عدالتی در روستاهای کشور عاملی جهت مهاجرت روستائیان به شمار می رود و مهاجرت فزاینده به شهرها موجب ازدحام بیش از حد در برخی از محلات فقیرنشین می گردد. بدین ترتیب بخشی از نابرابری های اجتماعی در شهرها ریشه در نابرابری روستایی دارد. تعداد مقالاتی که از این دیدگاه به عدالت اجتماعی پرداخته اند بسیار اندک و محدود به مقاله محمود سلطانی(1369) می باشد.
5- شرایط و روابط نابرابر شهر و روستا: تعدادی از مقالات ارائه شده در خصوص عدالت اجتماعی عمدتاً پیرامون روابط متقابل اما نابرابر شهر و روستا در ایران می باشد. این دیدگاه ریشه در تفکرات جغرافیدانان آلمانی دارد که در خصوص چندین شهر ایران و روابط آنها با پسکرانه های روستایی شان، تحقیقات نسبتاً زیادی انجام داده اند و بیشتر آثارشان توسط جغرافیدانان ایرانی به فارسی ترجمه شده است.
پرفسور اکارت اهلرز(1370) در مقاله ای تحت عنوان “سرمایه داری بهره وری و گسترش شهری در شرق اسلامی” به نابرابری شهر و روستا و سلطه سرمایه داران شهرنشین بر حوزه زراعی


دیدگاهتان را بنویسید